Икъ­ти­са­ди үсеш ми­нистр­лы­гы 2016-2019 ел­лар­да хез­мәт ха­кын һәм пен­си­я­ләр­не арт­тыр­мый­ча, икъ­ти­са­ди кри­зис­тан чы­гып бу­ла­чак, дип са­ный.Про­ект өл­ге­се­нә сыл­та­ма­ны «Ком­мер­сант» бас­ты­рып чы­гар­ган.

Икъ­ти­сад­ны 4.5% үсеш­кә җит­ке­рү мак­са­ты­на ире­шү өчен ха­лык­ның ке­ре­мен һәм са­тып алу мөм­кин­лек­лә­рен ки­ме­тер­гә ку­шыл­ган. 2016-2017нче ел­лар­да эш ха­кын арт­тыр­мас­ка, 2018-2019нчы ел­лар­да аның өчен өс­тә­мә ак­ча би­рер­гә план­лаш­ты­ры­ла. Пен­си­я­ләр­не 2016нчы ел­да 4.8%, 2017нче ел­да 2% ки­ме­теп, ал­да­гы ел­лар­да инф­ля­ци­я­гә ка­рап арт­ты­рыр­га дип тәкъ­дим ите­лә.

«Ком­мер­сант» язу­ын­ча, бу оч­рак­та 2018нче ел­да яр­лы­лар са­ны 14% бу­ла­чак. Ста­тис­ти­ка­га ка­ра­ган­да, 2015нче ел­да Ру­сия хал­кы­ның ке­ре­ме 4%ка ки­ме­гән.

Үз­бәкс­тан­да Ге­ор­гий тас­ма­ла­ры уры­ны­на дәү­ләт бай­рак­ла­ры та­ра­ты­ла

Үз­бәкс­тан­да ха­ки­ми­ят ге­ор­гий тас­ма­ла­рын тый­ган. Бу хак­та рәс­ми ка­рар бул­ма­са да, ми­ли­ци­я­дә­ге чы­га­нак­лар ра­ди­о­быз­ның үз­бәк ре­дак­ци­я­се­нә әй­тү­ен­чә, бу йөк­лә­мә өс­тән ку­шыл­ган. Шул сә­бәп­ле, алар Ге­ор­гий тас­ма­ла­рын алып таш­лап, аның уры­ны­на рес­пуб­ли­ка бай­рак­ла­рын би­рә.

Ге­ор­гий тас­ма­ла­рын Ру­си­я­нең Үз­бәкс­тан­да­гы ил­че­ле­ге та­ра­тып ки­лә. Те­лә­гән һәр ке­ше аны ишек янын­да буш­лай ала ала. Ха­лык­ның мо­ңа мө­нә­сә­бә­те төр­ле­чә.

Шул ук ва­кыт­та бер төр­кем үз­бәк га­лим­нә­ре элег­рәк Таш­кент шә­һә­ре баш­кар­ма ко­ми­те­ты һәм Үз­бәкс­тан эч­ке эш­ләр ми­нистр­лы­гы­на Ге­ор­гий тас­ма­ла­рын ты­ю­ны со­рап мө­рә­җә­гать юл­ла­ган бул­ган.

«Пат­ша чо­рын­да Ру­сия гас­кәр­лә­ре Үз­бәкс­тан­ны ба­сып ал­ган­да, күп ке­нә хәр­би җи­тәк­че­ләр нәкъ из­ге Ге­ор­гий ор­де­ны һәм тас­ма­сы бе­лән бү­ләк­лән­гән. Ко­ло­ни­за­ция чо­рын­да Үз­бәкс­тан­ның бик күп ты­ныч хал­кы һә­лак бул­ды», – ди та­рих­чы­лар үз мө­рә­җә­га­тен­дә.

Күп ке­нә элек­ке со­вет дәү­ләт­лә­ре Ге­ор­гий тас­ма­сын­нан баш тар­та.

Та­тарс­тан­да «А­зат­лык» та­тар яшь­лә­ре бер­ле­ге бер­ни­чә ел Ге­ор­гий тас­ма­сы уры­ны­на Та­тар тас­ма­сы та­ра­тып ки­лә.

Лан­дыш ХАР­РА­СО­ВА

Рәс­ми Уфа Чеч­ня­да яра­лан­ган по­ли­ция хез­мәт­кәр­лә­ре ту­рын­да дәш­ми

9нчы май­да ир­тән­ге 6 сә­гать 30 ми­нут­лар ти­рә­сен­дә Гроз­ный­да ко­рал­лы ике су­гыш­чы һө­җү­ме ва­кы­тын­да ал­ты по­ли­ция хез­мәт­кә­ре яра­лан­ды. Өче­се ка­ты яра­лан­ган, дип хә­бәр ите­лә. Яра­ла­ну­чы­лар ара­сын­да Баш­кортс­тан по­ли­ци­я­се­нең Чеч­ня­га ва­кыт­лы­ча ки­леп эш­ләү­че хез­мәт­кәр­лә­ре дә бул­ган.

Бу тик­ше­реп үт­кә­рү кап­ка­сы Чеч­ня баш­ка­ла­сы Гроз­ный шә­һә­ре чи­тен­дә Ал­хан-Ка­ла­га ба­ра тор­ган юл­га ур­наш­кан. Ин­тер­факс мәгъ­лү­мат­ла­ры­на ка­ра­ган­да, ко­рал­лы ике су­гыш­чы, хай­ван­на­ры­быз­ны эз­ләр­гә чык­тык, дип әле­ге кап­ка­га якын­лаш­кан. Су­гыш­чы­лар­ның бер­се шарт­лат­кыч­ны шарт­лат­кан һәм үзе дә һә­лак бул­ган, ә икен­че­се гра­на­та ыр­гыт­кан. Пис­то­лет бе­лән ко­рал­лан­ган гра­на­та ыр­гы­ту­чы­ны по­ли­ция хез­мәт­кәр­лә­ре атып үтер­гән.

Чеч­ня ку­әт оеш­ма­ла­ры бел­де­рү­ен­чә, ко­рал­лы су­гыш­чы­лар Гроз­ный­ның Ки­ров бис­тә­сен­дә яшәү­че 1991нче ел­гы Ах­мәд Ина­лов һәм 1989нчы ел­гы Ша­мил Джа­на­ра­ли­ев бул­ган. Ру­сия Җи­на­ять­ләр ко­дек­сы­ның 317нче мад­дә­се (хо­кук сак­лау оеш­ма­сы хез­мәт­кә­ре тор­мы­шын кур­кы­ныч ас­ты­на ку­ю), 222нче мад­дә­се (ка­нун­сыз ко­рал кул­ла­ну) ни­ге­зен­дә җи­на­ять эше ачыл­ган.

«А­зат­лык» Баш­кортс­тан эч­ке эш­ләр ми­нистр­лы­гы­на шал­ты­ра­тып әле­ге по­ли­ция хез­мәт­кәр­лә­ре­нең Гроз­ный­га күп­ме­гә ки­тү­ен, яра­ла­ну­чы­лар­ның кем­нәр бу­лын бе­лер­гә те­лә­гән иде, әм­ма «мәгъ­лү­мат­ны Ру­сия һәм Чеч­ня­да­гы эч­ке эш­ләр ми­нистр­лык­ла­ры гы­на би­рә» ди­гән җа­вап ал­ды.

Сән­гать­кәр­ләр Се­бер­дә су бас­кан авыл­лар­га хәй­рия кон­цер­ты үт­кә­рер­гә җы­е­на

Ка­зан­да Та­тарс­тан­ның аль­тер­на­тив му­зы­ка төр­кем­нә­ре Се­бер­дә су ба­су­дан зы­ян күр­гән та­тар авыл­ла­ры­на яр­дәм итү өчен хәй­рия кон­цер­ты үт­кә­рер­гә җы­е­на.

Yummy Group сту­ди­я­се җи­тәк­че­се Иль­яс Га­фа­ров сүз­лә­рен­чә, бу кон­церт­ны 19нчы май­да Та­тарс­тан сын­лы-сән­гать му­зе­е­ның За­ма­на сән­га­те га­ле­ре­я­сын­да үт­кә­рер­гә ни­ят­ли­ләр. Ки­леш­те­рү эш­лә­ре тө­гәл­лән­мә­гән әле. «Кон­церт­та 4-5 төр­кем чы­гыш ясар дип уй­лый­быз, әле­гә «Ос­кар» ­төр­ке­ме һәм Му­бай (Ил­дар Мө­бә­рәк­шин) те­ләк бел­дер­де», ди Га­фа­ров. Аның сүз­лә­рен­чә, кон­церт бул­ган оч­рак­та җы­ел­ган яр­дәм Тө­мән өл­кә­се­нең Ва­гай ра­йо­ны Ту­гыз авы­лы ке­ше­лә­ре­нә ге­нә тү­гел, ә Се­бер­дә­ге су ба­су­дан зы­ян күр­гән та­тар авыл­ла­ры­на да җи­бә­ре­лер­гә мөм­кин.

Бу көн­нәр­дә Тө­мән өл­кә­се­нең Ва­гай ра­йо­нын­да­гы су бас­кан Ту­гыз авы­лы­на Ка­зан­ның «И­ман ну­ры», «Мәр­җә­ни», «Яр­дәм» һәм «Ка­бан ар­ты» мә­чет­лә­рен­дә яр­дәм җы­е­ла. ­Тө­мән­дә һәм Ту­был­да да яр­дәм җыю оеш­ты­рыл­ган. Бе­рен­че гу­ма­ни­тар яр­дәм­не Тө­мән өл­кә­се та­тар конг­рес­сы һәм Та­тар эш­мә­кәр­лә­ре­нә бу­лы­шу ас­со­ци­а­ци­я­се әзер­ләп җи­бәр­де ин­де.

Омск өл­кә­се Уст-Ишим ра­йо­ны­ның Ир­тыш ел­га­сы яр­ла­ры­на ур­наш­кан Эбар­гүл һәм Ти­бен­де та­тар авыл­ла­ры ту­лы­сын­ча ди­яр­лек су ас­тын­да кал­ды. Зур су шул ук ра­йон­ның та­тар­лар туп­ла­нып яшә­гән Саур­гач, Олы Бү­рән, Әше­ван, Тев­риз ра­йо­ны­ның Коз­гын авы­лы­на да кил­де, авыл­лар­ның кай­бер урам­на­ры су ас­тын­да кал­ды, су йорт­лар­га да кер­де. ­Тө­мән өл­кә­се Ва­гай ра­йо­нын­да­гы Ка­ра­гай авы­лын­да­гы өй­ләр­гә дә су ба­су кур­кы­ны­чы яный.

Җи­ңү кө­не: Го­рур­лык хи­се ни­ге­зен­дә ша­пы­ры­ну ята ал­мый

Җи­ңү кө­не Со­вет­лар бер­ле­ге ка­лен­да­рен­да су­гыш бет­кән­нән бир­ле бул­са да, бәй­рәм бу­ла­рак аны бе­рен­че мәр­тә­бә нәкъ ме­нә мин мәк­тәп­кә кит­кән ел­ны, 1965тә тан­та­на итә баш­ла­ган­нар… Ди­мәк мин ин­де 51 ел дә­ва­мын­да бу зур бәй­рәм­не кү­реп яшә­гән­мен.

Уй­лап ка­ра­саң, та­рих­чы­лар­га өй­рә­нү өчен ме­нә ди­гән те­ма – төр­ле ва­кыт­та 9 май кө­нен иле­без ни­чек ка­бул ит­кән, ни­чек бәй­рәм ит­кән. Әл­бәт­тә, мин ул неч­кә­лек­ләр­не бер­кай­чан да мах­сус өй­рән­мә­дем, шу­лай да, хә­тер бу көн­нең ат­мос­фе­ра­сын, мәгъ­нә­сен бик ях­шы сак­лый. Чын­нан да, га­җә­еп эч­тә­лек­ле, гыйб­рәт­ле, уй­лан­ды­ра тор­ган да­та. ХХ йөз­нең иң зур афә­те бул­ган на­цизм­ны тар-мар итү тан­та­на­сы. Күп­ме кан ко­ел­ган, күп­ме го­мер­ләр өзел­гән, күп­ме җә­фа, бә­хет­сез­лек күр­гән хал­кы­быз, шул ук ва­кыт­та нин­ди зур ба­тыр­лык, ка­һар­ман­лык күр­сә­тел­гән ва­тан­даш­ла­ры­быз та­ра­фын­нан.

Шу­лай да… Соң­гы ел­лар­да әл­лә бе­раз тор­мыш тәҗ­ри­бә­се туп­лан­ган­га, бу көн якын­ла­шу бе­лән кү­ңе­лем­не тыр­ный тор­ган кай­бер уй­лар да ки­леп ке­рә баш­ла­ды ба­шы­ма.

Бе­рен­че­дән, ни­чек­тер соң­гы ел­лар­да без 9 май­ның тыш­кы ягы­на күб­рәк игъ­ти­бар би­рә баш­ла­дык ши­кел­ле. Бу көн­гә хас бу­лыр­га ти­еш тү­гел нин­ди­дер шоу эле­мент­ла­ры ачык кү­ре­нә хә­зер. Ми­нем­чә, арт­ты­рып та җи­бә­рә­без – зур тан­та­на­лар, ба­ра­бан су­гу, ми­тинг­лар.

Аң­лыйм, алар­сыз да бул­мый, әл­бәт­тә. Лә­кин, бу көн­не күб­рәк уй­ла­ну, бе­раз ва­кыт­ка ты­нып ка­лу, су­гыш­ның ни­ка­дәр ко­точ­кыч фа­җи­га икә­нен аң­лар­га ты­ры­шып ка­рау, су­гыш кыр­ла­рын­да һә­лак бул­ган­нар­ны мо­ңа­еп ис­кә алу күб­рәк ки­рәк­тер? Бәл­ки алай дө­рес­рәк тә бу­лыр? Ягъ­ни, без соң­гы ел­лар­да Җи­ңү кө­нен­дә эч­тә­лек­не күб­рәк тыш­кы ча­ра­лар бе­лән ал­маш­ты­ра баш­ла­дык. Ул тан­та­на­лар­да кат­на­шу­чы­лар­га, биг­рәк тә яшь бу­ын вә­кил­лә­ре­нә, бәл­ки су­гыш ту­рын­да күб­рәк мәгъ­лү­мат бул­ды­рыр­га, су­гыш­ның ни ка­дәр зур фа­җи­га, га­зап икә­нен аң­лау өчен тәф­сил­ләб­рәк сөй­ләү за­рур­дыр? Кү­рә­сең, та­ри­хи ва­кый­га без­дән ни­ка­дәр күб­рәк ера­гая – шул­ка­дәр күб­рәк ул та­ри­хи миф­ка әй­лә­неп ба­ра ке­бек… Бу оч­рак­та биг­рәк тә алай бу­лыр­га ти­еш тү­гел!

Икен­че­дән, нәкъ ме­нә шу­шы бәй­рәм­гә әзер­лә­нү­ләр бар­ган көн­нәр­дә ин­де ике-өч ел шун­дый бор­чу ту­ды­ра тор­ган тен­ден­ци­я­не кү­зал­лыйм – җәм­гы­я­те­без­дә баш­ка ил­ләр­не кур­кы­ту, алар­га үзе­нә кү­рә янау си­зе­лә – ме­нә 1945нче ел­да без җиң­дек, ки­рәк бул­са, хә­зер дә ба­ры­гыз­ны да җи­ңә­чәк­без, имеш.

Шун­дый хис­ләр ту­ды­рыр­га ти­еш ми­кән Җи­ңү бәй­рә­ме? Бер­ни­чек тә ки­ле­шә ал­мыйм! Без бер­кем­не дә кур­кы­тыр­га ти­еш тү­гел, яшь­лә­ре­без ав­то­мо­биль­лә­рен­дә «Бер­лин­га ба­рып җит­тек, Ва­шинг­тон­га да ба­рып җи­тә­чәк­без!» ди­гән янау пла­кат­ла­ры йөр­тер­гә ти­еш тү­гел. Ки­ре­сен­чә, су­гыш­ның ни икә­нен аң­лау җәм­гы­ять­тә аны бер­кай­чан да бул­дыр­мау юл­ла­рын эз­ләү­гә ки­те­рер­гә ти­еш тү­гел­ме? Ә без­дә кай­бе­рәү­ләр, ниш­ләп­тер, ша­пы­ры­на­лар, ме­нә ка­ра­гыз, имеш, ба­ры­гыз­ны да чел­пә­рә­мә ки­те­рә ала­быз… Баш­ка ил­ләр без­дән кур­ка баш­лый­лар икән, кай­бе­рәү­ләр­дә ул го­рур­лык хи­се уя­та. Кур­кы­ту го­рур­лык ни­ге­зе бу­ла ала ми­кән?

Шун­дый зур, ко­точ­кыч су­гыш­ны күр­гән җәм­гы­ять­тә, ми­нем­чә, су­гыш­ны ва­кый­га бу­ла­рак ка­һар­ман­лаш­ты­ру­га, баш­ка­лар­га су­гыш бе­лән янау­га урын бу­лыр­га ти­еш тү­гел. Кур­кы­ныч, бор­чу­лы тен­ден­ция… Кү­рә­сең, Җи­ңү бәй­рә­ме кай­бер ке­ше­ләр­дә шун­дый хис­ләр һәм ка­раш­лар ту­ды­ра…

Ис­кән­дәр ГЫЙ­ЛӘ­ҖЕВ

та­рих­чы, Ка­зан уни­вер­си­те­ты­ның Та­тар­ны өй­рә­нү ка­фед­ра­сы мө­ди­ре

Җи­ңү те­ма­сы – ак­ча­лы кә­сеп

Ап­рель ахы­рын­нан баш­лап 9нчы Май­га ка­дәр Ка­зан урам­на­рын­да Ста­лин су­рә­те бе­лән әләм­нәр, ябыш­ты­ры­ла тор­ган су­гыш рә­сем­нә­рен са­ту­чы­лар арт­ты.

Шун­дый са­ту­чы­лар­ның бер­се, урыс­лаш­кан 15 яшь­лек та­тар ма­лае Эмил үзен пат­ри­от дип са­нап кы­на кал­мый­ча, бы­ел­дан су­гыш сим­вол­ла­ры бе­лән ак­ча эш­ләр­гә дә то­тын­ган. «Мин пат­ри­от. 9нчы Май, су­гыш сим­вол­ла­рын, нак­лей­ка­лар­ны са­ту иде­я­се ап­рель ба­шын­да ту­ды», – дип сү­зен баш­ла­ды ул «А­зат­лык» хә­бәр­че­се бе­лән сөй­лә­шү­не.

Мәк­тәп уку­чы­сы бу­лу­ы­на ка­ра­мас­тан, көн са­ен ике­дән җи­де­гә, ял­лар­да ун­нан җи­де­гә ка­дәр са­ту итә. Фа­ми­ли­я­се, укый тор­ган мәк­тә­бе, га­и­лә­се ту­рын­да бер­ни әй­тер­гә те­лә­мә­сә дә, кеч­ке­нә биз­не­сы ту­рын­да шак­тый ачы­лып сөй­лә­де ул. Тө­гәл­рә­ге, абый­сы ка­я­дыр ки­теп тор­ган ара­да әң­гә­мә ко­рып алыр­га өл­гер­дек.

Эмил Ка­зан­ның Ки­ров ра­йо­ны Җи­ләк­ле Бис­тә­се янын­да ис­ке ВАЗ-2106 ма­ши­на­сы­на Ста­лин су­рә­те төш­кән әләм бе­лән ба­сып то­ра иде. Са­ту иде­я­се үзе­не­ке бул­са да, ак­ча һәм ма­ши­на бе­лән абый­сы яр­дәм ит­кән.

«Мин бу эш бе­лән бе­рен­че ел гы­на шө­гыль­лә­нәм әле. Ап­рель­нең 25лә­ре ти­рә­сен­дә са­та баш­ла­ган идем. Ки­лә­се ел­га да са­ту итәр­гә җы­е­нам, чөн­ки бу ми­ңа ошый һәм ак­ча ки­те­рә», – ди ул.

То­вар­ны Эмил күп­ләп Ин­тер­нет­тан со­ра­тып ал­ган. Язу­лар­ның бә­я­лә­ре 100 сум­нан алып 500 сум­га ка­дәр җи­тә. Ста­лин су­рә­те төш­кән «С­па­си­бо де­ду за По­бе­ду!» язу­лы әләм иң кый­ба­ты – 1250 сум то­ра.

Са­тып алу­чы­лар рә­тен­дә олы­лар да, яшь­ләр дә бар, дип бел­дер­де Эмил. Өл­кән­рәк яшь­тә­ге­ләр, кү­бе­сен­чә, «Я пом­ню, я гор­жусь» ди­гән­рәк нак­лей­ка­лар ала. «Ә яшь­ләр­гә ша­ян, төрт­мә­ле язу­лар ки­рәк. Алар һа­ман кы­зык эз­ли», – ди ул.

«Тан­дем», «МЕТ­РО» сәү­дә үзәк­лә­ре кар­шын­да, Ка­зан­га ке­рү-чы­гу юл­ла­рын­да да Эмил ке­бек са­тып то­ру­чы­лар­ны оч­рат­тык. Алар­ның ас­сор­ти­мен­тын­да «С­па­си­бо ба­буш­ке и де­ду за их ве­ли­кую По­бе­ду!», «Пом­ним и це­ним!», «9 Мая на­ша По­бе­да!», «За Ро­ди­ну!», «Т-34. Иду на та­ран!!!» ди­гән язу­лар да бар.

Танк һәм оч­кыч­лар тө­ше­рел­гән «На Бер­лин!», сек­су­аль по­за­да­гы кы­зыл һәм зәң­гәр сын­нар төш­кән «1941–1945. Мо­жем пов­то­рить!» ди­гән­нә­рен дә күр­дек. Кай­бер сын­нар­ның баш­ла­ры уры­ны­на свас­ти­ка һәм урак бе­лән чү­кеч ясал­ган.

Бай­бу­лат ДӘ­Ү­ЛӘТ

Ру­си­я­дә экст­ре­мизм­да га­еп­лә­нү­че­ләр ар­та

Җи­на­ять Ко­дек­сы­ның экст­ре­мизм­га кар­шы мад­дә­се ни­ге­зен­дә га­еп­лә­нү­че­ләр Ру­си­я­дә соң­гы биш ел эчен­дә өч тап­кыр­га арт­кан. Бу хак­та, Икъ­ти­са­ди һәм сә­я­си ре­фор­ма­лар үзә­ге хи­са­бы­на та­я­нып, «Га­зе­та.ру» агент­лы­гы хә­бәр итә.

2015нче ел­да 282нче мад­дә («нәф­рәт йә бул­ма­са дош­ман­лык уя­ту, ке­ше аб­ру­ен тү­бән­се­тү») ни­ге­зен­дә 414 ке­ше җи­на­ять җа­вап­лы­лы­гы­на тар­тыл­ган, ә 2011нче ел­да бу сан – 137 ке­ше бул­ган.

Бел­геч­ләр бу мат­дә­нең бе­рен­че ки­сә­ге – экст­ре­мис­тик мак­сат­лар­да Ин­тер­нет­ны кул­ла­ну ни­ге­зен­дә га­еп­лә­нү­че­ләр­нең ар­ту­ын бел­де­рә. 2011нче ел­да 82 ке­ше бул­са, 2015нче ел­да 369 ке­ше­гә мәх­кә­мә ка­ра­ры чы­га­рыл­ган.

Хи­сап­та җи­на­ять җа­вап­лы­лы­гы­на тар­тыл­ган­нар бер­ни­чә төр­кем­гә ае­рып күр­сә­тел­гән. Алар мил­ләт­че­ләр, ди­ни экст­ре­мист­лар һәм Ук­ра­и­на як­лы ак­ти­вист­лар.

Әле­ге до­ку­мент ав­тор­ла­ры Ру­сия ка­нун­на­ры­ның һәм «экст­ре­мизм» тө­шен­чә­се­нең анык бул­ма­вы экст­ре­мизм­га кар­шы, шул исәп­тән оп­по­зи­ция вә­кил­лә­ре­нә дә баш­ка сый­мас­лык эш­ләр ачар­га этәр­гән, дип бел­де­рә. «Экст­ре­мизм»­да га­еп­лә­нү­че­ләр­нең ба­ры­сы да сай­лау­лар­да кат­на­ша ал­мый, ми­тинг­лар оеш­ты­ру мөм­кин­лек­лә­ре дә чик­лән­гән.