БӘХЕТ КОШЫ

Гөлнур фермадан ашыгып, дулкынланып кайтып керде. Битләре алмадай кызарган, җил туздырган шомырт кара чәчләре яулыгы астына сый­мыйча, чыгып, битләренә сибел­гән. Кәефе күтәренке, авызы ерык, шатлыгыннан күзләренә яшь тулган.

Әнисе, кызының дулкын­ланганын күреп: «Кызым, нәр­сә булды? Нинди шатлыгың бар, сөйләче», – дип куйды.

Гөлнур, сөрмәле күзләрен зур итеп ачып:

– Сөенечем зур, әнием, фермада сыер саву­чылар арасында савылган сөтнең күләме, майлылыгы, чисталыгы буенча ярыш уз­дырдылар. Миңа беренче урынны биреп, ял йортына пу­тевка бүләк иттеләр. Кызлар­ның ачулары килде, көнләш­теләр, ә минем шатлыгым эче­мә сыймый. Әнием, өч көннән юл­га чыгарга кирәк. Андый җир­ләргә барганым булмагангамы, дулкынланам. 18 көнгә ба­рам, син миннән башка яши алырсыңмы? – диде.

Әнисе эченнән сызланса да, кызына сиздермәде. «Ба­рырсың, кызым, сиңа да бе­раз ял итәргә кирәк бит», – дип сүзен кыска тотты. Ә башын­да мең төрле уй бөтерелә: кызы шунда үз тиңен очратса, аның янына яшәргә китсә? Та­залыгы чамалы шул: йөрәге борчый, хәлсезлек тә сиздерә, кызы кайтканчы андый-мондый булып куйса. Бу күңелсез уйларны ул башыннан чыгарып ташларга тырышты. Кызыма әйтеп кәефен төшермим, бар­сын, рәхәтләнеп ял итеп кайт­сын, ә мин яшәргә тиеш. Бар да яхшы булыр, Аллаһы боерса, дип үзен тынычландырыр­га тырышты.

– Санаулы көн тиз уза ул, ничек тә яшәрмен, – дип әнисе кызын барырга үгетләде.

Китәсе көн килеп җитте. Гөлнур белән әнисе икәүләп автобус тукталышына атладылар. Автобус килгән иде инде, алар утырып станциягә кузгалды. Күп тә үтмәде, җылы якка китәсе поездның килүен игълан иттеләр. Гөлнур чемоданын алып, әзер булып тор­ды, чөнки поезд берничә ми­нутлык кына тукталыш ясый иде. Әнисе белән саубулла­шып, эчкә кереп утыруга поезд кузгалып та китте. Баргач та хат язып салырмын дип уйлап куйды кыз.

Поезд кызу барды. Гөлнур урын-җирен алып җәйде, ә инде иртән уянганда провод­ник хатын киләсе станция аныкы икәнен әйтте. Кыз то­рып юынды, киенде, чәчләрен рәткә китерде, ирененә иннек сөртте, вагоннан чыгарга әзер­ләнде. Моңарчы ерак юлга чык­каны да, ял йортына барганы да булмагач, йөрәге урынын­да түгел иде. Бүлмәгә кемнәр белән эләгермен, дип тә бор­чылды,

Автобуска утырып ял йор­тына килеп җиткәндә, төш ва­кыты узып бара иде инде. Аны ике кешелек бүлмәгә урнаш­тырдылар.

Ике көн узгач, төшке аштан кайтышлый аны бер ир-ат туктатты. «Сезне кайдадыр күргәнем бар, без таныштыр, ахры», – диде. Кыз борылып аңа карады, ләкин танымады. Ир үзенең кем, каян икәнен әйтте. Кыз аңлады, әмма сиздермә­де.

Менә сиңа язмыш. Ничек монда килеп күрешергә язган. Нигә язмышы аның белән кабат шаяра? Бу очрашудан соң монда ничек яшәр?

Айдар яшь вакытта Гөлнурның яратып йөргән егете иде. Ләкин ул кызны үзенә тиң санамады, башкага өйләнде. Шушы хәлләрдән соң кыз ирләргә карата салкынайды, яратуга ышан­мый башлады. Ул күпме күз яшьләре түкте, кеше арасына чыгарга оялды, үз эченә бикләнде. Ә авыл халкы алар ту­рында шау килеп сөйләде. Әле дә бу вакытлар исенә төшсә, йөрәге әрни. Инде онытылып кына бетте дигәндә…

Айдар армиягә киткәнче бар да әйбәт иде. Һәр кичне очраштылар, бер-берсенә күпме ярату, назлау сүзләре әйттеләр. Гөлнур аны армиягә озатты.

Хезмәт срогын тутырып кайткач та очраштылар, бик сагынышканнар иде. Озакламый авылда сүз таралды, имеш Айдарның әни­се: «Гөлнур сәләмә киемнәре белән әнисе янында гына яшә­сен, мин улыма бай гаиләдәнкыз алдыртам» , – дип әйткән ди.

Әйе, кыз авыр тормышта үсте, әтиләре кисәк кенә яшьли үлеп китте. Озак та үтми әнисе авырый башлады. Аңа бик яшьли эшли башларга туры кил­де шул. Сигезенче сыйныфны тәмамлауга фермага сыер са­вучы булып керде. Дару, ашау-эчү, кием-салым алуга, өйгә ремонт ясау өчен дә Гөлнур эшләгән акча тотылды. Алга таба уку турында хыяллана да алмады кыз.

Шулай бервакыт жәй көне авылга артистлар концерт ку­ярга килде. Гөлнур да киенеп-ясанып клубка китте. Кыз килеп кергәндә инде зал тулы, утырыр­га урын калмаган иде. Шулчак Айдар аны күреп, үз янына ча­кырып утыртты. Концерттан соң уеннар уйнап, биегәч, аны озатып та куйды. Шун­нан аралары якынаеп китте. Кичләрен клубтан соң егет кызны озата кайта. Дуслык әкренләп мәхәббәткә әверелде. Айдар: «Гөлнур, мин сине яратам. Син минеке генә булырсың, мин сине беркемгә дә бирмим», – дип әйтергә ярата иде. Гөлнур да яратты Айдарны. Тик менә ничек килеп чыкты, Айдарның әнисе ишеттергән сүзләрдән соң Гөлнурның әнисе тагын да ныграк авырый башлап, аны хастаханәгә салдылар…

Менә хәзер, Айдарны күргәч, бу вакыйга­лар хәтердә кабат яңарды. Алар ял бүлмәсендә үткәннәрне искә төшереп шак­тый гына сөйләшеп утырдылар. Айдар үзен дә, әнисен дәгафу итүен сорады. Әнисе инде вафат булган, Айдар ял­гызы гына шәһәрдә аерым йортта яши икән. Ул кызны әле дә яратуын, оныта алмавын, әгәр Гөлнур риза булса, үзе белән алып китәргә теләвен әйтте. Без бәхетле булырга ти­еш, диде ул.

Гөлнур эндәшмәде, аның башында бары бер уй бөте­релә иде: онытылып бетте ди­гәндә генә нигә кирәк булды инде бу очрашу? Юк, онытыл­маган икән шул, Айдарны кү­рүгә ярату хисләре кабат яңарды. Әмма кыз хисләрен тез­генләргә булды. Айдар белән башка сөйләшмәскә кирәк ди­гән максат куйды. Төшке ашка бергә барырга, аннары диң­гездә су коенырга чакыруын да кире какты. Онытырга ки­рәк, бер кискән икмәк кире ябышмый, кызлар горур бу­лырга тиеш, үземә тиңе табы­лыр, дип уйлады ул. Гөлнур аңы белән шулай уйлый, әмма йөрәге, бөтен үпкәләреңне оныт та гафу ит, ул бит әнисе сүзен тыңлап кына ялгышкан, дия иде.

Алдагы тормышын уйлап Гөлнур Айдарны кабул итәргә булды. Алар ашарга да, су кое­нырга да, кичләрен дә бергә­ләп йөри башладылар. Бәхет­ле сәгатьләр тагын әйләнеп кайтты, гомерле генә булсын.

Кыз әнисе өчен нык борчы­ла, аны сагына иде. Еш кына төшенә дә керә: әнисе нидер әйтергә тели, үзе каядыр ашы­га, аннары кисәк юкка чыга. Мондый төшне ул беренче тапкыр гына күрми инде, нигә юрарга да белми. Аңа Ходайдан тазалык, тынычлык сорый, исән-сау булуын тели. Айдар: «Без кайткач, бергә икәнебезне кү­реп, әниең дә терелер», – дип юата.

Көннәр үтә торды. Ял итү күңелле, үзләре тазарып, каралып, матурланып киттеләр. Нинди генә борчу булса да, бергә барыбер җиңелрәк шул. Айдар вокзалга барып поезд­га билетлар да алып кайтты. Алар иртәгә Гөлнурның әнисе янына кайтачаклар. Ул аларны ничек кабул итәр?

Менә алар станциягә ба­рып туган якларына кайтучы поездга утырдылар. Алар үт­кәргән ялдан икесе дә канә­гать. Әмма Айдар элеккеге кү­ңелсез хәлләрдән соң Гөлнур­ның әнисенә күренергә читенсенә иде. Кызны үзе белән алып китәргә теләвен әйткәч, әнисе моны ничек кабул итәр? Авыру әнисе үзе генә яши ал­маячак, аны да үзләре белән китәргә күндерә алырмы? Моны инде кайткач кына хәл итеп булачак. Әнисе риза булмаса, кыз әнисен ташлап китмәячәк.

Поезд кычкырта-кычкырта алар чыгарга тиешле станция­гә якынлашты. Гөлнур кайта­сын әнисенә алдан хәбәр итмәде. Поезддан төшүгә автобус та килеп җитте. Авылларына кайтып җиткәч, Айдар җәһәт кенә сикереп төште дә, Гөл­нурны күтәреп төшерде, анна­ры әйберләрен алып кулларына тоттырды.

Авыл буйлап ашыкмый гына кайтты алар. Өйгә килеп кер­гәндә күрше Җәмилә апа әнисе янында утыра иде. Әнисе аны күрүгә, кызым, исән-сау кайт­тыңмы, дип елап җибәрде. Мин нык авырыйм бит, диде. Гөлнур йөгереп килеп әнисен кочаклады, битләреннән үпте, чәчләреннән сыйпады. Анна­ры: «Әнием, бу – Айдар, син аны беләсең. Син терелергә тиеш, хәзер табиб чакыртабыз», – дип, әнисенә бүләк итеп алып кайткан яулыкны ябындырды. Айдар бу минутта кемне ничек юатырга белми аптырап кал­ган иде. Әнисе иреннәрен кыймылдатып тирән итеп су­лыш алды да, кызым, риза-бә­хил булыгыз, мин сезнең бер­гә булуыгызга бик шат, бәхет­ле гомер итегез, дип мәңгегә күз­ләрен йомды.

Гөлнур әнисенең үлеме белән һич кенә дә килешергә теләмәде. Ял йортына баруы­на, соңгы көннәрдә бергә була алмавына үкенеп, өзгәләнеп елады. Төне буе әнисе янын­нан китмәде. Икенче көнне аны җирләделәр. Өй бушап калды. Әле ярый Айдар булды, берүзе ничек чыдар иде. Ай­дар, ун көнгә тоткарланам дип, эш урынына хәбәр салды. Гөлнур өйдәге бар әйберләр­не юып, үтүкләде, кайберләрен сандыкка салды, Ай­дар да булышырга тырышты: су ташыды, бакчага су сипте. Гөлнурның ялгыз калдырмаска тырышты, күңелсезләнергә ирек бирмәде. «Үлгән артын­нан үлеп булмый, безгә яшисе дә яшисе әле. Озакламый шә­һәргә торырга китәбез», – дип юатты. Кыз башта икеләнде. Аннары, язмыштан узмыш юк, дип ки­тәргә җыенды. Нәрсә күрсәк тә, бергә күрербез, гаиләм, балам булыр, диде. Ялгыз яшәү дә җиңел түгел. Айдар аны кимсетмәс. Үзе дә йөрәгендә үпкә, сагыш булса да, сиздермәс. Әнисе аны тәртипле, сабыр булырга өйрәтте.

Алар самолетка билет алып кайттылар, иртәгә шәһәргә китәчәкләр. Мәчеткә барып, сәдака бирделәр. Аннары ике­се бергә зиратка барып, әни­се белән саубуллаштылар. Гөлнур: «Әнием, ел саен яны­ңа кайтып йөрермен. Чарду­ган да ясатып куярбыз, кабе­реңә чәчәкләр дә утыртырмын, тыныч йокла», – диде. Болынга барып чәчәкләр, чел­терәп аккан чишмә белән дә саубуллаштылар. Мондый ма­тур табигатьне ташлап китү авыр шул, Гөлнур күз яшьлә­рен Айдарга күрсәтмәскә ты­рышты.

Икенче көнне кичкә таба алар Айдар яшәгән шәһәргә очтылар. Гөлнурның моңарчы самолетка утырганы юк иде. Ул бераз дулкынланса да, кәе­фе яхшы иде. Өч сәгать очкан­нан соң, самолет уңышлы гына аэродромга төшеп утырды. Алар җитәкләшеп җиргә төш­теләр. Аэропорттан чыккач, трамвай тукталышына юнәл­деләр.

Бер сәгать дигәндә, өйгә дә кайтып җиттеләр. Гөл­нурга шәһәр ошады: яшел­леккә күмелгән, күп итеп чәчәкләр утыртылган. Эх, әнием дә булса, дип өзгәләнде ул. Шулчак: «Бәхет кошым минем, без менә шушы йортта яшәя­чәкбез, – дип Айдар Гөлнурны күтәреп алды, – мин бу сәгать­ләрне күптән көткән идем, хы­ялларым тормышка ашты. Хо­дай Тәгалә безгә чын ярату, ти­гезлек, бәхет, сәламәтлек, тыныч­лык насыйп итсен», – дип Гөл­нурны үбеп алды.

Әминә МӨБАРӘКОВА.

Киров өлкәсе,

Малмыж районы,Калинино авылы.

БӘХЕТ КОШЫ , 5.0 out of 5 based on 1 rating